ပါဠိပါေမာကၡဆရာၾကီး အဟ္မဒ္ကာစင္မ္(B.A.,B.Es.)
(၁၈၈၉ ခန္႕- ၂၂ ႏိုင္ဝင္ဘာ ၁၉၅၄)

       ၁၉၃၀ ျပည့္ႏွစ္မတိုင္မီက တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ ပါေမာကၡကို Professor တကၠသိုလ္ကို University ဟု အဂၤလိပ္လိုေခၚခဲ့ရသည္။ ၁၉၃၀ ျပည့္ႏွစ္ေရာက္ေသာအခါ ဆရာၾကီး သခင္ဘေသာင္းက အတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္ေဆာင္ရြက္ျပီး တကၠသိုလ္သံုး ေဝါဟာရမ်ားကို ျမန္မာျပန္ဆိုသည္။ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ျပန္ဆိုႏိုင္သူမ်ားတြင္ ထိုစဥ္က ပါဠိကထိက ဆရာၾကီး အဟ္မဒ္ကာစင္ ပါဝင္ခဲ့သည္။
       အဂၤလိပ္ေခတ္၌ အဂၤလိပ္အစိုးရသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ပါဠိ ပထမျပန္စာေမးပြဲကိစၥမ်ားကို စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ရန္ ပါဠိဘာသာ ပညာေရးအဖြဲ႕တစ္ခုဖြဲ႕ေပးထားသည္။ ထိုအဖြဲ႕၌  အစိုးရခန္႕အဖြဲ႕ဝင္အျဖစ္ ပါေမာကၡအဟ္မဒ္ကာင္သည္ ဦးလူးေဖဝင္း၊ ေဒါက္တာသိမ္းေမာင္၊ ဝဇီရဗုဒၶိ ဦးဖိုးစိန္၊ ဦးဘရုပ္တို႕ႏွင့္အတူ ပါဝင္ခဲ့သည္။
        ဆရာၾကီး အဟ္မဒ္ကာစင္သည္ ၁၉၁၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ စတင္ဖြဲ႕စည္းသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသနအသင္းတြင္ ဥကၠအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ အသင္း၏ နာယကမွာ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ သခင္ႏုျဖစ္ျပီး ဥကၠ႒မွာ ခန္ဆာဟစ္ ေအ ကာဆင္ B.A ျဖစ္သည္။ ဒုတိယဥကၠ႒မွာ ဆရာၾကီး ဦးေဖေမာင္တင္ႏွင့္ ဂ်ီအိပ္ခ်္ လုစ္ တို႕ ျဖစ္သည္။
       ဆရာၾကီး အဟ္မဒ္ကာစင္သည္ က်မ္းျမတ္ကုရ္အာန္ ျမန္မာဘာသာျပန္ဆိုရန္အတြက္ ၁၉၄၈ ခု၊ ေဖေဖာ္ရီ ၇-ရက္ေန႕စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည့္ ကုရ္အာန္ဘာသာျပန္ စာေပ ပရိယတၱိေကာ္မတီတြင္ ပါဝင္ခဲ့သည္။ ကုရ္အာန္ဘာသာျပန္ဌာနကို ၾကီးၾကပ္အုပ္ခ်ဳပ္၍ ေကာ္မတီ စတင္ဖြဲ႕စည္းသည့္ ၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္ ႏိုင္ဝင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႕မွ ကြယ္လြန္သည့္ ၁၉၅၄ခု ႏိုဝင္ဘာလ ၂၂ ရက္ေန႕အထိ ဘာသာျပန္စာမူ တည္းျဖတ္ေရးအဖြဲ႕တြင္ သဘာပတိအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ကာ ဘာသာျပန္စာမူၾကမ္းမ်ားကို တည္းျဖတ္ခဲ့သည္။ ဆရာၾကီးသည္ အရဗီ၊ ဖာရစီ ၊ အူရဒူ ၊ ပါဠိႏွင့္ အဂၤလိပ္စာေပတို႕တြင္ ကၽြမ္းက်င္သည္။ ကုရ္အာန္ဘာသာျပန္ဆိုမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အမ်ားဆံုး အၾကံဥာဏ္ေပးခဲ့သည္။
       ထို႕အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အစၥလာမ္ စာေပသမိုင္းတြင္ အရဗီဘာသာစကားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းသည့္ ပထမဆံုးအဘိဓါန္ၾကီးျဖစ္ေသာ ကုရ္အာန္က်မ္းေတာ္ၾကီး အရဗီ၊ အဂၤလိပ္၊ ျမန္မာ အဘိဓါန္ (၁၉၄၁)ကိုလည္း ၾကီးၾကပ္စစ္ေဆးေပးခဲ့သည္။ ထိုအဘိဓါန္ကို ေဒါက္တာ ဟာဂ်ီ အဗၺဒူလ္ဂဖူးရ္ေခၚ ဦးဘခ်ိဳ၊ ေမာ္လဝီ မုိဟမၼဒ္ ရဟမတြလႅာဟ္ဆပ္၊ ေမာ္လဝီ အဗၺဒူရာမန္နဒ္ဝီဆပ္တို႕က ဘာသာျပန္ဆိုသည္။ စကၤာပူျမိဳ႕အျငိမ္းစား တရားသူၾကီး အလ္ဟာဂ်္ဟာဖိဇ္ ဂိုလာမ္ဆာရ္ဝါရ္(M.A) အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ျပဳစုခဲ့သည့္ အရဗီ အဂၤလိပ္ အဘိဓါန္ကို အေျခခံျပီး ျမန္မာျပန္ဆို ျဖည့္စြက္ ျပဳစုျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုအဘိဓါန္ကို ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ အေရွ႕တိုင္းဘာသာရပ္ ပါေမာကၡ ဆရာၾကီးခါန္ဆာဟစ္ဘ္ အဟ္မဒ္ ကာစင္မ္ က ၾကီးၾကပ္စစ္ေဆးသည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။
       ဆရာၾကီးသည္ ၁၉၂၃ခု ႏိုဝင္ဘာ ၁ ရက္ေန႕တြင္ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ အေရွ႕တိုင္းဘာသာဌာန ၾကီးၾကပ္သူအျဖစ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ပညာေရးေလာက၌ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အမႈထမ္းခဲ့သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ပါဠိဌာန၌ ပါေမာကၡအျဖစ္ အမႈထမ္းခဲ့သည္။ အသက္ ၆၅ ႏွစ္အရြယ္ ၁၉၅၄ ခု ၊ ႏိုဝင္ဘာလ ၂၂ ရက္ေန႕တြင္ ႏွလံုးေရာဂါျဖင့္ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။     ။
စာကိုး
       ကမာၻ႕အလင္း မဂၢဇင္း။ အတြဲ ၃။ အမွတ္  ၂၅။ ၅၃။
       ေဇယ်ာ၊ ေမာင္။ (၂၀၀၃)။ စာေပသမိုင္းပုဂၢိဳလ္ေရး အေတြးအျမင္မ်ား။ ရန္ကုန္၊ ခ်စ္စရာစာေပ။ ၂။
       ပါရဂူ။ (၁၉၉၈)။ ပရကထာ။ ရန္ကုန္၊ မံုေရြးစာအုပ္တိုက္၊ ၁၅၂။

***